بر اساس آمار پژوهش‌های مراکز دانشگاهی دندانپزشکی آمریکا، در زمان تشخیص بیش از ۶۰٪ موارد کیست دندان کودک، هیچ درد یا علامت واضحی وجود ندارد و صرفاً به‌طور اتفاقی کیست در عکس رادیولوژی دیده می‌شود. کیست دندان کودک یک فضای غیرطبیعی پر از مایع است که معمولاً در اطراف ریشه دندان شیری یا جوانه دندان دائمی شکل می‌گیرد و اگر به‌موقع شناسایی نشود، می‌تواند به دندان دائمی در حال رشد و حتی استخوان فک آسیب بزند.

نکته‌ای که بسیاری از والدین را غافلگیر می‌کند این است که نبودِ درد، به‌معنای بی‌خطر بودن کیست نیست. در ادامه این مقاله بررسی می‌کنیم که کدام نوع کیست دندان کودک واقعاً نگران‌کننده است و چه نشانه‌هایی اگر نادیده گرفته شوند، می‌توانند کودک را وارد مسیر درمان‌های پیچیده‌تر و پرهزینه‌تری در آینده کنند.

 

کیست دندان کودک چیست؟

اگر به‌عنوان پدر یا مادر هنگام مسواک زدن متوجه تورم غیرعادی لثه فرزندتان شده‌اید، یا در جلسه دندانپزشکی نام «کیست دندان» به گوش‌تان خورده، طبیعی است که ذهنتان پر از سؤال شود. اولین و مهم‌ترین سؤال اغلب والدین این است که کیست دندان کودک دقیقاً چیست و آیا می‌تواند برای سلامت فرزندمان خطرناک باشد یا نه.

کیست دندان کودک به زبان ساده، یک فضای بسته و معمولاً پر از مایع است که در اطراف ریشه دندان یا جوانه دندان دائمی شکل می‌گیرد. بر اساس گزارش‌های مراکز معتبر دندانپزشکی کودکان در آمریکا، بسیاری از کیست‌های دندانی در کودکان در مراحل اولیه بدون درد و علامت هستند و اغلب به‌صورت اتفاقی در تصویربرداری تشخیص داده می‌شوند. همین بی‌علامت بودن است که باعث می‌شود والدین دیرتر متوجه آن شوند، اما این موضوع به معنای ایجاد ناگهانی کیست دندان نیست.

 

 

انواع کیست دندان کودکان

برای درک بهتر موضوع، لازم است بدانیم کیست دندان کودک یک مفهوم کلی است و بسته به محل ایجاد و ارتباط آن با دندان‌های شیری یا دائمی، می‌تواند شکل‌های متفاوتی داشته باشد. این تفاوت‌ها برای انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارند و بر این اساس دندانپزشک ممکن است برای هر کودک تصمیم متفاوتی بگیرد.

 

کیست‌ دندان شیری کودک

این نوع کیست دندان کودک معمولاً در اطراف ریشه دندان‌های شیری‌ای ایجاد می‌شود که برای مدت طولانی دچار پوسیدگی یا عفونت بوده‌اند. از آن‌جا که ریشه دندان شیری به جوانه دندان دائمی بسیار نزدیک است، بزرگ شدن کیست می‌تواند به دندان دائمی در حال رشد آسیب بزند یا مسیر طبیعی رویش آن را تغییر دهد. به همین دلیل است که متخصصان تأکید می‌کنند مشکلات دندان شیری حتی اگر موقتی به نظر برسند، نباید نادیده گرفته شوند.

 

کیست‌ دندان دائمی در حال رشد کودک

در برخی کودکان، کیست در اطراف دندانی ایجاد می‌شود که هنوز به‌طور کامل رویش پیدا نکرده است. این نوع کیست دندان کودک اغلب بدون درد است و فقط در عکس رادیولوژی دیده می‌شود. اگر به‌موقع تشخیص داده نشود، می‌تواند باعث تأخیر در رویش دندان دائمی یا جابه‌جایی آن در فک شود.

 

کیست دندان کودک چگونه ایجاد می‌شود؟

کیست دندان کودک معمولاً یک اتفاق ناگهانی نیست، بلکه نتیجه یک فرآیند تدریجی در بدن است. بدن کودک در مواجهه با عفونت یا اختلال مزمن، سعی می‌کند ناحیه آسیب‌دیده را محدود کند و یکی از شکل‌های این واکنش، تشکیل کیست است. شناخت علت‌ها به والدین کمک می‌کند نگاه پیشگیرانه‌تری به سلامت دهان و دندان فرزندشان داشته باشند.

 

پوسیدگی درمان‌نشده دندان شیری

شایع‌ترین علت کیست دندان کودک، نوعی پوسیدگی‌ است که به ریشه دندان شیری رسیده و برای مدت طولانی درمان نشده است. در این شرایط، التهاب مزمن اطراف ریشه ایجاد می‌شود و بدن کودک برای مهار آن، به‌تدریج کیست تشکیل می‌دهد. گزارش‌های مراکز تخصصی دندانپزشکی کودکان نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از کیست‌های دندانی در سنین پایین، به همین دلیل ایجاد می‌شوند.

 

ضربه به دندان یا فک کودک

برخی ضربه‌ها در ظاهر ساده به نظر می‌رسند و بعد از مدتی فراموش می‌شوند. اما آسیب به عصب دندان یا استخوان اطراف آن می‌تواند ماه‌ها بعد به‌صورت کیست دندان کودک خود را نشان دهد. در این موارد، والدین معمولاً متوجه ارتباط بین ضربه قدیمی و مشکل فعلی نمی‌شوند، اما بررسی تخصصی این موضوع را روشن می‌کند.

 

عفونت‌های مزمن لثه یا بافت‌های اطراف دندان

اگر التهاب لثه یا عفونت‌های اطراف دندان برای مدت طولانی باقی بماند، می‌تواند به بافت‌های عمیق‌تر گسترش پیدا کند. در برخی کودکان، این وضعیت زمینه‌ساز تشکیل کیست در استخوان فک می‌شود؛ بدون اینکه درد شدیدی وجود داشته باشد.

 

اختلال در روند طبیعی رشد دندان‌ها

در بعضی موارد، کیست دندان کودک به دلیل اختلال در تکامل دندان دائمی ایجاد می‌شود، نه به‌خاطر پوسیدگی فعال. این کیست‌ها اغلب در اطراف جوانه دندان دیده می‌شوند و معمولاً در معاینات و تصویربرداری‌های دوره‌ای تشخیص داده می‌شوند.

 

کیست نوزادی چیست و چه تفاوتی دارد؟

بسیاری از والدین نوزادان با برجستگی‌های سفید یا زردرنگ روی لثه نوزادشان مواجه می‌شوند و نگران کیست دندان کودک می‌شوند. کیست نوزادی، پدیده‌ای شایع و اغلب بی‌خطر است. این کیست‌ها معمولاً درد ایجاد نمی‌کنند، مانع تغذیه نمی‌شوند و در بیشتر موارد بدون هیچ درمانی، طی چند هفته خودبه‌خود از بین می‌روند. تنها در صورت بزرگ شدن، خونریزی یا نشانه‌های عفونت، بررسی تخصصی توصیه می‌شود.

 

علائم کیست دندان کودک که نباید نادیده گرفته شود!

یکی از دلایل مهمی که تشخیص کیست دندان کودک به تأخیر می‌افتد، این است که همیشه با درد شدید همراه نیست. با این حال، نشانه‌هایی وجود دارد که توجه به آن‌ها می‌تواند از مشکلات جدی‌تر جلوگیری کند.

 

1-  تورم لثه یا فک

تورمی که به‌تدریج ایجاد می‌شود و از بین نمی‌رود، حتی اگر بدون درد باشد، می‌تواند نشانه وجود کیست باشد و نیاز به بررسی دارد.

 

2-  درد مداوم یا حساسیت هنگام جویدن

دردی که هنگام غذا خوردن یا فشار روی دندان تشدید می‌شود و به‌صورت مکرر برمی‌گردد، ممکن است نشانه درگیری ریشه دندان یا بافت‌های اطراف آن باشد.

 

3-  تغییر رنگ یا شکل لثه

تغییراتی مانند تیره‌تر شدن، براق شدن یا کشیده شدن لثه در یک ناحیه خاص، می‌تواند پیام مهمی درباره وضعیت زیرین لثه بدهد.

 

4-  لق شدن غیرطبیعی دندان

اگر دندانی که هنوز زمان افتادنش نرسیده بدون علت واضح لق شود، ممکن است استخوان اطراف آن درگیر شده باشد و این موضوع نباید نادیده گرفته شود.

 

5-  تأخیر یا اختلال در رویش دندان دائمی

در برخی کودکان، کیست دندان کودک مانع مسیر طبیعی رویش دندان دائمی می‌شود و باعث تأخیر یا تغییر مسیر آن می‌گردد.

 

کیست دندان کودک چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص قطعی کیست دندان کودک تنها با معاینه ظاهری امکان‌پذیر نیست. دندانپزشک کودک با استفاده از تصویربرداری رادیولوژی، محل، اندازه و ارتباط کیست با دندان‌های شیری و دائمی را بررسی می‌کند. این مرحله برای انتخاب روش درمان ضروری است.

 

درمان کیست دندان کودک چگونه است؟

روش درمان به سن کودک، اندازه کیست و وضعیت دندان بستگی دارد. در برخی موارد، درمان محافظه‌کارانه یا درمان ریشه کافی است و در موارد دیگر، جراحی محدود و ایمن انجام می‌شود. بر اساس گزارش دانشگاه‌های معتبر علوم پزشکی، درمان‌های امروزی کیست دندان کودک با هدف حفظ دندان‌های سالم و حداقل آسیب انجام می‌شوند.

 

اگر کیست دندان کودک درمان نشود، خطرناک است؟

در صورت بی‌توجهی، کیست می‌تواند به دندان دائمی آسیب بزند، باعث تغییر شکل استخوان فک شود و خطر عفونت‌های گسترده‌تر را افزایش دهد. به همین دلیل، تشخیص و پیگیری به‌موقع اهمیت زیادی دارد.

 

کلام آخر؛ درمان کیست دندان کودک در دندانپزشکی گیشا

کیست دندان کودک در بیشتر موارد قابل کنترل و درمان است، به‌شرط آن‌که به‌موقع تشخیص داده شود. آگاهی والدین، توجه به نشانه‌های ظریف و مراجعه به دندانپزشک کودک، نقش مهمی در جلوگیری از مشکلات پیچیده‌تر در آینده دارد. اگر تغییری در دهان یا دندان فرزندتان مشاهده کردید، بررسی تخصصی می‌تواند هم خیال شما را راحت کند و هم مسیر درمان را ساده‌تر سازد.

برای بررسی سلامت دندان‌های فرزندتان و دریافت مشاوره تخصصی، می‌توانید با همکاران ما در مرکز دندانپزشکی گیشا آرام دنتال در تماس باشید.